مواد ضد تغذيه اي در تغذيه دام و طيور

 

مقدمه

ترکیبات ثانویه که به آنها متابولیت های ثانویه گیاهی یا فاکتورهای ضد تغذیه ای نیز می گویند توسط گیاهان به عنوان دفاع در مقابل عوامل میکروبی، حشرات و حملات حیوانی ساخته شده اند. در صورت وجود در مواد غذایی می توانند اثرات مضري برروی سلامت و عملکرد حیوانی داشته باشند. لگوم­های دانه ­ای، دانه­ های روغنی و کنجاله­ های دانه­ های روغنی غذاهایی هستند که به طور مرسوم استفاده می شوند که احتمالاً حاوی ترکیبات ثانویه سمی هستند.

توکسین های گیاهی در دانه های روغنی شامل پروتئین­ها (از جمله ممانعت کننده های پروتئیناز و لکتین ها)، گلایکوسایدها ( از جمله گواتروژن، سیانوژن، ساپونین و استروژن ها) و فنول ها (از جمله گوسیپول و تانن ها) هستند و همینطور آنتی ویتامین هایی که ممکن است احتیاج به ویتامین های A ، D، E و ۱۲B را افزایش دهند. اسیدهای آمینه غیر پروتئینی ، سیانوژن ها، ممانعت کننده های پروتئاز، ساپونین و لکتین به طور معمول در دانه های لگوم وجود دارند.ساپونین به طور گسترده بین تمام گونه های گیاهی توزیع شده است. فیتین در دانه­های غلات و دانه­های روغنی وجود دارد. قارچ ها و باکتری ها نیز بر روی مواد غذایی رشد کرده و تولید ترکیبات سمی پیچیده ای می کنند. مثلاً آفلاتوکسین ها توسط قارچ آسپرژیلوس و توکسین­ها نیز توسط باکتری سالمونلا تولید می­شوند.

اثرات ترکیبات ثانویه روی حیوان در محدوده ای از مسمومیت حاد یا مزمن تا تغییرات در ترکیب تولیدات حیوانی و بعضی اوقات اثرات مضری روی تأمین مواد مغذی یا متابولیسم آن دارند. در بسیاری از موارد اثرات مضر می­تواند البته با محدود کردن مقدار اجزاء مشکل­زا در جیره حیوانی به سطوح قابل قبولی محدود شوند. در بعضی موارد آنتاگونیست­های خاصی برای سم یا روش تیمار کردن مواد غذایی خام (اغلب توسط حرارت دادن آن) یک محصول سالم و قابل قبولی را تولید می کند.

 

برای استفاده از این مطالب در متن زیر فایل را دانلود نمایید.
ضد تغذیه ای